Chlorella: Umulinshi wa Mubili wa Muntu
Chlorella, uwaishibikwa nga "Amapapu ya Calo," ni cimenwa icakwata amaselo ayatuntulu ayasangwa konse konse aya mutundu wa Chlorella uwa mutundu wa Chlorella. Ici cibumba ica muputule umo, icakwata amaselo ya menshi ayasuma, icapima fye ama micron 3 ukufika kuli 8 mu bwipi, cimo ica misango ya kubalilapo iya mweo pe sonde. Pa mulandu wa kuti Chlorella ilapanga ifya kulya ifisuma ku kasuba, kuti yakula no kufyala ukupitila mu kupanga ifya kulya ifya kasuba kabili yalisalanganine sana.
Imyaka amabilioni ayapitapo, umwela wa mwela uwa kubalilapo-uwapangile ubumi bwasangilwe pe sonde: amabuula ya katapa-katapa. Ici cibumbwa icakwata amaselo ayabili, icaishibikwa nga "Imipashi ya Calo," cipeela mupepi na 90% iya mwela wa mwela wa pe sonde, ne fimenwa filapeela 10% iyashala. Ukumoneka kwa fimenwa fya mu menshi ifya katapa-katapa takwakulishe fye imisango ya bumi iyabula ukupendelwa pe sonde lelo na kabili kwabombele nga intulo ya fya kulya ku fintu ifingi, ukufuma ku fisabi ifikulu ukufika ku tushishi utunono utwa pa nshi. Pa numa ya nshita itali iya kwaluka kwa mweo uwa maka, ama algae aya katapa-katapa yatwalilila ukukula pe sonde, ukuba cimo ica fibumbwa ifya kale sana pe sonde.
Icimenwa ca mu menshi ciba mu cilonganino ca ma Chlorella, ulupwa lwa ma Chlorella, kabili ciba icakwata umubili umo. Ilingi line ciba fye cimo, lelo inshita shimo cipanga amabumba ya maselo ayengi. Aya maselo yaba aya muputule nangu aya muputule, ayakwata umusango wa cikopo, nangu uwa musango wa cipe. Chlorella ilafyala ukwabula ukulalana, na cila selo ilapanga amabumba yabili, yane, cinekonsekonse, nangu ikumi limo na mutanda. Nga ifi fimenwa fyakula, umubili wa nyina ulaputuka, ukufumya ifimenwa no kupanga ifimenwa fipya.
Ama Chlorella vulgaris yasangwa isonde lyonse, makamaka mu menshi ayanono, ayashashika, nangu cakuti imisango imo iya muli bemba nayo yasangwa. Mu cifyalilwa, Chlorella kuti yasangwa mu mpendwa iinono, lelo kuti yalimwa mu mpendwa iikalamba. Ifi fimenwa fyalikwata amaproteini ayengi, amafuta, ifya kulya ifisuma, na mavitamini, ica kuti fyalya kabili fyalicindama nga fya kulya.
Pali ino nshita, kuli imisango mupepi na ikumi iyaishibikwa iya Chlorella, lelo ukubikako na imisango yabo iyapusanapusana, impendwa kuti yafika ku myanda. Amanshi ayasuma e ncende yabo iya kubalilapo. Chlorella tekuti ibe iyayanguka ukulima lelo kuti yakula no kufyala ukubomfya intuntuko sha kaboni mu mibele ya fyakulya ifyakupangapanga nangu ifyakupangapanga ifyakupangapanga. Ukukula kwa iko ukwa bwangu no kufyala kwa iko kwalandwa ukuti e cimenwa fye cimo nelyo inama pe sonde iyo ingakulilako imiku ine mu bukulu muli maawala 20, ukucilenga ukuba icacindama nga nshi ku kubomfiwa ukwapusanapusana. Imisango ya fimenwa iyaishibikwa sana mu calo candi muli iyi misango ya fimenwa ifinono, ifimenwa ifituntulu, na ifimenwa ifituntulu. Ici cimenwa cikwata ifya kulya ifingi nga nshi pa mulandu wa kuti cikwata amaproteini ayengi.
Mu mwaka wa 1890, kasambilila wa fya mweo uwa mu Netherlands Dr. Pa numa, mu 1948, icalo ca United States catendeke ukulima ifya kulya fya kunse, kabili mu 1964, amafakitare ya fya kulya fya musango yo aya ku Taiwan yaishileba ica kubalilapo mu calo conse ukupanga ifya kulya fya musango yo.
Chlorella ilingi line ilimwa mu menshi ayasuma. Iyi misango ya fimenwa iyakwata amaselo yabili yalishinguluka, icalenga ukuti ipeelwe ishina lya kutemwa ilya kuti "chlorella." Ifi fipe finono nga nshi, ne maselo ayapima mupepi na 2-8 ama maikoroni, ayapalana mu bukulu na maselo ya mulopa ayafiita aya muntu, ayafwaya icikope ca 600x pa kuti umuntu amone bwino bwino. Chlorella ilamoneka iya katapa-katapa pa mulandu wa kuti yalikwata ifya kulya ifingi ifya chlorophyll na fimbi ifya misango misango. Imipangile ya maselo ya iko yalipusanako, iyakwata amabuula ayapala amabumba, ayapala kapu, nangu ayapala amabuula.
